Thả chim, cá càng nhiều là càng có phước?
Không ít người cho rằng thả càng nhiều con vật thì càng tạo được nhiều phước lành. Vì vậy, có người đặt trước hàng chục, thậm chí hàng trăm con vật, hẹn người bán giao đến chùa hoặc bờ sông đúng giờ làm lễ.
Trên mạng xã hội, nhiều tài khoản rao bán động vật số lượng lớn, nhận “phóng sinh online” hoặc thả hộ khách ở xa. Hoạt động này gây tranh luận, thậm chí có ý kiến cho rằng phóng sinh đang bị biến thành một dịch vụ kinh doanh.
Phóng sinh không đơn giản là mở lồng chim hay đổ cá xuống sông. Nếu thực hiện sai cách, người phóng sinh có thể gây hại cho động vật, làm xáo trộn hệ sinh thái, thậm chí bị xử lý hình sự.
Nhiều tài khoản rao bán động vật số lượng lớn và nhận phóng sinh hộ khách ở xa (Ảnh: Chụp màn hình).
Theo Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam, phóng sinh đúng nghĩa là cứu những con vật đang gặp nguy hiểm và đưa chúng về môi trường sống phù hợp, không chạy theo số lượng hay quan niệm cầu xin, giải hạn.
Giáo hội cảnh báo việc đặt mua số lượng lớn chim, cá, rùa… có thể tạo thêm nhu cầu săn bắt, thu gom và buôn bán động vật. Có trường hợp con vật vừa được thả đã bị bắt lại để tiếp tục bán.
Từ đó, Hội đồng Trị sự đề nghị các cơ sở tự viện, Tăng Ni và Phật tử không đặt hàng, thu gom hoặc mua trước số lượng lớn động vật để phóng sinh, đặc biệt vào ngày rằm, mùng Một và mùa Vu Lan.
Chia sẻ với phóng viên Dân trí, Tiến sĩ triết học Thích Huệ Đạo, Phó trụ trì chùa Thiên Nguyên (Đồng Tháp), cho rằng khi có người đặt trước số lượng lớn chim, cá cho một buổi phóng sinh, người bán sẽ tìm cách thu gom, từ đó hoạt động săn bắt càng nhiều.
“Hành động mua vô tình kích thích hành động bắt. Như vậy, việc phóng sinh lại biến thành sát sinh, hoàn toàn không đúng tinh thần Phật giáo”, thầy Thích Huệ Đạo phân tích.
Theo thầy Thích Huệ Đạo, nhà chùa không bắt buộc Phật tử phải tổ chức phóng sinh. Hoạt động này chủ yếu xuất phát từ sự tự nguyện của mỗi người và chỉ thực sự có giá trị khi khởi nguồn từ lòng trắc ẩn đối với một sinh mạng đang gặp nguy hiểm.
Theo Phật giáo, phóng sinh là cứu những con vật đang gặp nguy hiểm và đưa chúng trở về môi trường sống phù hợp (Ảnh minh họa: Hoàng Giám).
Chẳng hạn, một người nhìn thấy con vật sắp bị giết hại, phát tâm cứu và đưa nó về môi trường phù hợp là hành động xuất phát từ lòng thương. Ngược lại, nếu đặt trước hàng trăm con chim và yêu cầu giao đến chùa đúng giờ, người thực hiện có thể vô tình trở thành một mắt xích trong vòng luẩn quẩn bắt, nhốt, bán, thả rồi bắt lại.
“Nếu phóng sinh xuất phát từ động cơ kiếm lợi hoặc thả rồi lại bắt thì đó không còn là phóng sinh, mà trở thành hành động giả tạo, biến chất”, thầy Thích Huệ Đạo nói.
Lưu ý việc mua động vật hoang dã để phóng sinh
Chia sẻ với phóng viên Dân trí, luật sư Nguyễn Văn Hậu, Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Thương mại Luật gia Việt Nam, cho biết pháp luật không cấm hành vi phóng sinh. Tuy nhiên, người dân không thể tùy ý mua, giữ, vận chuyển và thả mọi loài vật ra môi trường.
Dưới góc độ pháp lý, phóng sinh là việc đưa động vật trở lại môi trường tự nhiên hoặc từ bỏ quyền sở hữu đối với động vật nuôi. Việc có vi phạm hay không phải được xem xét dựa trên nhiều yếu tố như loài vật, nguồn gốc, tình trạng sức khỏe, địa điểm thả và hậu quả xảy ra.
Động vật trước khi được thả phải khỏe mạnh, không mang mầm bệnh; môi trường tiếp nhận cũng phải phù hợp với đặc tính của loài.
Luật sư Hậu đặc biệt lưu ý việc mua động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm để phóng sinh. Người mua, cất giữ hoặc vận chuyển trái phép những loài thuộc diện được bảo vệ vẫn có thể bị xử lý hình sự, dù không bán lại hay kiếm lời.
Tùy loài, số lượng cá thể và hành vi cụ thể, người vi phạm có thể bị phạt tiền hơn 1 tỷ đồng hoặc phạt tù 1-5 năm.
“Mục đích làm việc thiện và việc không nhằm kiếm lời không phải là căn cứ đương nhiên để loại trừ trách nhiệm hình sự”, luật sư Hậu nhấn mạnh.
Cá vừa phóng sinh đã bị chích điện vớt lên thuyền sau lễ phóng sinh của một ngôi chùa trên địa bàn TPHCM hồi năm 2022 (Ảnh: Hoàng Giám).
Trong trường hợp người mua thực sự bị lừa dối, không thể biết con vật thuộc loài được bảo vệ, cơ quan chức năng sẽ xem xét yếu tố lỗi, khả năng nhận biết cùng hoàn cảnh giao dịch. Tuy nhiên, người mua không nên cho rằng chỉ cần nói “không biết” là đương nhiên được miễn trách nhiệm.
Nguồn mua, giá bán, đặc điểm con vật, nội dung trao đổi và giấy tờ chứng minh nguồn gốc đều có thể được dùng để đánh giá người mua có nhận thức được tính chất của giao dịch hay không. Vì vậy, việc mua một con vật lạ tại chợ tự phát hoặc từ người bán không cung cấp được thông tin nguồn gốc luôn tiềm ẩn rủi ro.
Thả rùa tai đỏ, ốc bươu vàng có thể bị phạt tù
Rùa tai đỏ, ốc bươu vàng là những loài ngoại lai xâm hại, không được tùy tiện phóng sinh. Khi bị thả ra môi trường, chúng có thể cạnh tranh thức ăn, nơi sống với các loài bản địa, gây thiệt hại cho sản xuất và làm mất cân bằng hệ sinh thái.
Theo luật sư Hậu, người phát tán loài ngoại lai xâm hại, gây thiệt hại từ 150 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng, có thể bị phạt tiền 200 triệu đồng đến 2 tỷ đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù 1-5 năm.
Nếu thiệt hại từ 500 triệu đồng trở lên, người vi phạm có thể bị phạt tù 3-7 năm. Trường hợp chưa đến mức xử lý hình sự vẫn có thể bị phạt hành chính và buộc khắc phục hậu quả.
Người dân cũng không nên thả những con vật yếu, có dấu hiệu mắc bệnh hoặc mang mầm bệnh. Nếu làm dịch bệnh lây lan và gây hậu quả nghiêm trọng, người thực hiện có thể bị xử lý hình sự. Trường hợp con vật gây thiệt hại cho người khác, người thả còn có thể phải bồi thường.
Phóng sinh sai cách có thể gây hại cho động vật, làm xáo trộn hệ sinh thái và khiến người thực hiện vướng pháp luật (Ảnh minh họa: Hoàng Giám).
Nếu đã mua nhưng nghi ngờ đó là động vật quý hiếm hoặc loài ngoại lai xâm hại, người dân không nên tự ý thả hay tiếp tục mua bán. Thay vào đó, cần thông báo cho UBND cấp xã, cơ quan kiểm lâm hoặc cơ quan chuyên môn về nông nghiệp và môi trường để được hướng dẫn.
Trước khi phóng sinh, người dân cần tìm hiểu đó là loài gì, có nguồn gốc từ đâu, tình trạng sức khỏe ra sao và nơi dự định thả có phù hợp hay không. Nếu không xác định được những thông tin này, cách an toàn nhất là không mua, không thả.
Với những loài thông thường, cần thả nhẹ nhàng, tránh ném cá, rùa từ trên cao hoặc tập trung quá nhiều con vật tại một khu vực nhỏ.
Túi nilon, hộp xốp, dây buộc và các vật dụng đi kèm phải được thu gom, không để việc phóng sinh kết thúc bằng rác thải ven sông.
Giáo hội khuyến khích chuyển từ “mua vật phóng sinh” sang “bảo hộ sự sống” bằng những việc làm thiết thực như cứu giúp động vật bị nạn, hỗ trợ các trung tâm cứu hộ, bảo vệ cây xanh, nguồn nước, giảm rác thải nhựa và hạn chế sát sinh.
Mộc Khải
Nguồn: DÂN TRÍ
https://dantri.com.vn/doi-song/do-xo-phong-sinh-dip-ram-thang-7-cu-mua-ca-chim-roi-tha-la-co-phuoc-20260826161044732.htm
 - Mùa Vu Lan báo hiếu và Rằm tháng 7 (15/7 âm lịch), nhiều người dự định mua chim, cá, rùa… để phóng sinh, cầu bình an cho bản thân và gia đình.&){kind=link}